Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Genel Direktörü Rafael Mariano Grossi, Birleşmiş Miletler Güvenlik Konseyi’ne (BMGK) hitaben yaptığı açıklamada, İran’ın nükleer programı üzerindeki denetimlerin acilen yeniden başlatılması çağrısında bulundu. Diplomatik çözümlerin ancak sahada teknik doğrulama ile mümkün olabileceğini vurgulayan ajans, İran makamlarını müfettişlerin ülkeye dönmesine izin vermeye davet etti.
BM Güvenlik Konseyi’nin New York'taki oturumunda konuşan Genel Direktör Grossi, Haziran 2025'te başlayan askeri saldırıların ardından güvenlik gerekçesiyle çekilen UAEA müfettişlerinin aylardır göreve dönmeye hazır beklediğini ifade etti.440 Kilo Yüksek Derecede Zenginleştirilmiş Uranyum Kaygısı
Konuşmasında İran’ın daha önce beyan ettiği 440 kilogramlık Yüksek Derecede Zenginleştirilmiş Uranyum stoku üzerindeki belirsizliğe dikkat çeken Grossi, bu malzemenin mevcut durumunun doğrulanabilmesi için UAEA müfettişlerine acilen tesis erişimi verilmesi gerektiğini belirtti.
Askeri saldırılardan etkilenen Fordo, Natanz ve İsfahan’daki zenginleştirme tesisleri ile Hündab Ağır Su Reaktörü’nde denetimlerin aksadığına işaret eden UAEA Lideri, hukuki yükümlülüklerin tek taraflı olarak askıya alınamayacağının altını çizdi. Ülkedeki tek istisnanın Buşehr Nükleer Güç Santrali olduğunu ve burada denetim faaliyetlerinin yapıcı bir iş birliğiyle sürdüğünü kaydetti.
"Hiçbir şey fiziksel erişim ve denetimin yerini tutamaz"
UAEA’nın uydular ve izleme sistemleriyle 2025 ve 2026'daki saldırılarda hasar gören tesislerde bir yeniden inşa faaliyeti tespit etmediğini bildiren Grossi, buna karşın "Hiçbir şey, gerçek durumu doğrulamak için tesislere fiziksel erişim sağlanmasının yerini tutamaz" değerlendirmesinde bulundu.
İran ile diplomasi kanalının açık tutulması için Mısır’ın arabuluculuğunda imzalanan "Kahire Anlaşması"nın pratik bir zemin sunduğunu hatırlatan UAEA, Oman, Pakistan, Katar ve Mısır gibi ülkelerin ara buluculuk çabalarını takdirle karşıladıklarını açıkladı.
"Diplomasi ve teknik doğrulama tek çıkış yolu"
Nükleer silahların yayılmasını önleme rejiminin uluslararası güvenliğin temel taşı olduğunu hatırlatan Genel Direktör Grossi, konuşmasını şu sözlerle tamamladı: "Uzun vadede hem İran'da hem de dünya genelinde nükleer silahların yayılmasını yalnızca UAEA doğrulamasıyla desteklenen diplomasi engelleyebilir. UAEA göreve hazırdır. Bu fırsatı değerlendirelim." Hibya Haber Ajansı
